Gnome 3'lü ÇoMaK çok yakında

1 Nisan'da Fluxbox, Lxde, Xfce ve Gnome2 masaüstlerini içeren birer (aslında hem 32bit hem de 64bit için ayrı iso'lar olduğundan ikişer) kurulabilen sürüm duyurduğumuzdan beri yeni bir duyuru yapmayınca sanki işler yavaşladı gibi görünüyor olabilir. Bu projede çalışanların hepsi (bir Kaan mezun olmuştu, o da artık Pardus'ta çalışıyor) öğrenci olduklarından Nisan ayı neredeyse tamamen sınavlar ve derslerin projeleriyle geçti. Bunun yanında hazırlanmamış masaüstü olarak sadece Gnome 3 kaldığından ve diğerlerine yaptıkları iyileştirme ve eklemelerle yeni iso yayınlamanın heyecan verici bir tarafı olmadığından ortaya yeni bir iso çıkmadı ama svn deposundaki hareketlilik de durmadı.

Gnome 3'ün 2 serisinden oldukça farklı olmasından, araya sınavlar filan da girince, hazırlanması uzun sürdü. Yaklaşık 2 hafta önce Gnome-shell hariç neredeyse her şey hazırdı. Bugün itibariyle o da hazır. Kurulan dvd'yi bu hafta bitmeden duyurabiliriz diye tahmin ediyorum.

Daha önce denememiş olanları değişik bir masaüstü tecrübesi bekliyor: Pardus teknolojileri ve Gnome 3.

ÇoMaK ekibinden ilk ayrılış

Geçen yıl Serhat askere gittiğinde benzer bir yazı yazmıştım. Bu sefer aramızdan (coğrafik olarak) ayrılan Kaan Özdinçer oldu. Kaan geçen yıl 64 bit ekibindeki 3M'nin dönem arkadaşıydı. Genellikle derste anlatılanlara karşı çekimser ve sessiz bir öğrenci olduğundan kendisini öğrenciliği boyunca keşfedemedim :( Aslında o kadar da farketmemiş olmamalıyım ki; okul bitti diye tası tarağı toplayıp İstanbul'a gittikten sonra bir akşam üstü telefonla arayıp IPv6 projesinde mühendis olarak çalışır mısın diye ilk onu aradım. O da heyecanla kabul edip geri döndü ve birlikte yaklaşık altı ay çalıştık. Yapacağı şeyin işe yarayacağına inanır ve kendisini geliştirebileceğini görürse her işin altından kalkabileceğini bu süre içinde gördüm.

Kaan birlikte çalıştığım için çok gururlandığım bir öğrencim olmasının yanı sıra, 4 yıl birarada olduğum ama farkedemediğim başka kimler olduğunu düşündürüp beni hüzünlendiren biri olmuştur.

Bu kadar yazıp Kaan'ın Pardus'ta işe başladığını yazmadan bitirecektim az daha yazıyı ;) Yolun açık olsun Kaan.

ÇoMaK atölye çalışması

Geçen yıl COMU 64 bit atölye çalışması başlıklı bir blog girdisi yazmıştım. O etkinlikten sonra çalışmalar daha hızlanmış, 64 bit için inşa dosyalarının bulundupu depo kaldırılmış ve tek depo ile devam edilebilecek duruma gelinmişti. Geçen yıl 64 bit projesinin ÇOMÜ tarafındaki öğrencileri olan Metin Akdere, Mete Bilgin ve Meltem Parmaksız (a.k.a. 3M) mezuniyetlerinin ardından Tübitak çalışanı olarak Pardus geliştiriciliğine devam ediyorlar.

Bu yıl da ÇoMaK projesinde yapılanları gözden geçirmek ve hızlandırmak için Onur Küçük, Gökmen Göksel ve H.İbrahim Güngör'ün yanısı sıra çok uzun süredir Gnome paketleri üzerinde çalışan Burak Çalışkan da bizimle çalışmak için 2 günlüğüne Çanakkale'ye geldiler. Geçen yıl öğrenci tarafında olan 3M'den ikisi (Metin ve Mete) bu yıl geliştirici tarafında da olsalar yine çalışmanın içindeydiler. Acil bir işi çıktığı için çalışmaya katılamayan Meltem de gelebilse pek güzel olacaktı ama seneye gelir artık ;) Geçen yıl fotoğrafta kenarda çalışan çekingen insanlar olarak görünen Aydan ve Merve (aka hacker) bu yıl fotoğrafın çalışanlar tarafında çıktılar. ÇoMaK ekibinin tam kadro ile katıldığı çalışmalar bence çok verimli geçti. Pardus'un yönetici ailesinden kde bağımlılığı kalan sadece 2 yönetici kaldı; Gökmen tam mesai ÇoMaK tayfasının hazırladığı yamaları gözden geçirdi. H.İbrahim'le yapılan çalışmalar sonucu E17'de elsa'dan vazgeçildi. Burak'la birlikte Gnome3'e başlamaya karar verildi. Mete ve Metin her soruyla ilgilendi. Onur geri kalan her şeye baktı ;) Bu özverili çalışma için herkese teşekkür ediyorum.

Böyle yoğun bir çalışma mesaisi herkes ayrı ve kendi işiyle uğraşırken çok uzun zamanda çözülebilecek sorunların çok kısa zamanda aşılmasına yardımcı oluyor. Seneye fezaya bayrak dikeceğimiz bir projede tekrar buluşmak üzere.

Gnome daha iyi Türkçe konuşsun

Biliyorsunuz LXDE ve Enlightenment çevirileri kısa sürede %100'e ulaştı. Xfce ise %95'te. Çeviri çalışmalarına katılmak isteyenler için fırsat kaçmış değil; sırada ilgi bekleyen Gnome var. Gnome3'ün kullanıcının karşısına çıkan bölümü %78, Gnome2'nin ise %86 oranında çevrilmiş Türkçeye. Belgelendirmelerin hali ise içler acısı: %0.

Gnome çeviriler için biraz farklı bir yöntem izlediğinden diğer masaüstlerinde yaptığımız gibi bir web sayfasından her mesajı ayrı ayrı çeviremiyoruz. Sistemin nasıl işlediğini detaylarıyla anlatan bir sayfa var.

Ah keşke Pardus'ta Gnome olsa diyenler, çevirilere destek olsanız da tüm dağıtımlar Gnome'u daha fazla Türkçe kullanabilseler harika olmaz mı?

XFCE eksik kalmasın

LXDE ve Enlightenment'ın Türkçe oranlarını %100'e taşımaya çalışırken XFCE de eksik kalmasın diyerek onunda fitilini ateşleyelim: https://translations.xfce.org/projects/p/xfce/r/xfce-4-8/l/tr/

XFCE'nin çeviri oranları %83 civarında ama henüz hiç çevrilmemiş 4 dosya da bulunuyor. İnanıyoruz ki topluluğun el ele vermesiyle çok kısa bir sürede XFCE tüm dağıtımlar tarafından %100 Türkçe ile kullanılabilecektir.




Bu duyurunun üzerinden bir hafta geçtikten sonra Türkçe, XFCE'nin en yüksek yüzdeyle çevrildiği üçüncü dil oldu. Hedefimiz %100.

Daha iyi Türkçe konuşma sırası Enlightenment'ta

LXDE Türkçe çevirileri için yaptığımız çağrı sonucunda bir günden kısa sürede çeviri oranı %100'e ulaştı. Bu sürece katılan herkese çok teşekkür ediyoruz. Katılamayanların ise üzülmesine gerek yok. Bu defa yeni bir çağrıyla herkesi Enlightenment'ı Türkçe'ye çevirmeye davet ediyoruz. Şu andaki durumda toplan 3223 cümleden çevirilmeyi bekleyen sayısı sadece 472 ki bu da %86 oranında hali hazırda çevrilmiş olduğunu gösteriyor. https://launchpad.net/enlightenment adresinden üye olarak ayrıca bir yetkilendirmeye gerek kalmadan çeviri yapmaya başlayabilirsiniz.

Haydi şimdi de beraberce Enlightenment'ı daha iyi Türkçe konuşturalım.

Mart ayı ÇoMaK sürüm takvimi

Mart ayı içinde ÇoMaK ekibi olarak yapmayı planladıklarımız şunlar:

8 Mart: Sadece enlightenment masaüstü ortamını içeren bir kurulabilen cd,

9 Mart: LXDE üzerinde tüm ayarları yapabilen Kaptan,

14 Mart: Aktif olarak geliştirilen bütün enlightenment programlarının paketlenmesi,

14 Mart: Sadece fluxbox masaüstü ortamını içeren kurulabilen cd,

21 Mart: Enlightenment üzerinde tüm ayarları yapabilen Kaptan,

25 Mart: Fluxbox üzerinde tüm ayarları yapabilen Kaptan,

25 Mart: Pardus depolarına alınmamış tüm xfce programlarının paketlenmesi,

28 Mart: Sadece XFCE masaüstü ortamını içeren (Kaptanlı) kurulabilen cd,

31 Mart: Bütün manager'ların KDE bağımsız çalışabilir hale getirilmeleri ve 'çok acayip' olanlar hariç hata kayıt sistemindeki açık tüm hatalarının kapatılması,

1 Nisan: LXDE, Enlightenment ve Fluxbox için hazırlanmış kurulabilir cd'lerin tümünün güncel halleriyle yeni sürümleri.

Neden Enlightenment?

Enlightenment Pardus'un KDE'den sonra kararlı depolarına aldığı ikinci masaüstü ortamı olmasına rağmen neden ÇoMaK projesinde Enlightenment'lı bir sürüm çıkarmaya çalıştığımız hakkında yazıp konuyu aydınlatmak iyi olacak.

Daha önce yazdığım gibi projenin hedeflerinden biri Pardus teknolojilerini KDE bağımsız hale getirmeye çalışmak diğeri de KDE haricindeki masaüstü ortamlarını kendi başlarına çalışabilir hale getirmekti. 2011 depolarındaki Enlightenment elbette çalışıyor ama bazı işleri KDE araçlarını kullanarak gerçekleştiriyor. Örneğin oturum açma yöneticisi olarak kdm, pdf okuyucu olarak okular kullanılıyor mantıklı olarak. ÇoMaK'ta ise KDE bağımlılığı olan hiç bir araç yer almıyor. Yukarıdaki örnekten gidersek, açılış yöneticisi olarak elsa, pdf okuyucu olarak epdfview kullanılacak yakında çıkacak iso'da. Belki de en doğrusu bu araçları kullanmak olmayacak ilerisi için ama şimdi bu araçları hazır hale getirmenin öğretici tarafları var. Örneğin hazır hale getirmeye çalıştığımız elsa'nın henüz yayınlanmış bir sürümü yok, svn'den çekip paketliyoruz ;) E17'nin yapılandırma dosyalarını bile farklı bir şekilde saklıyor olması öğretici olduğu kadar uğraştırıcı da oluyor işin doğrusu.

Pardus kullanıcılarına sınırlarda gezen bir Enlightenment sürümü sunmayı planlıyoruz. Nasılsa kullanıcılar bu sürümün bir geliştirme sürümü olduğunu bileceklerinden nihayi halini almamış paketlerle karşılaşmaktan şikayetçi olmayacaklardır.

Bonobo bir günde 1600'den fazla indirildi

ÇoMaK ekibinin dün duyurduğu Bonobo'ya ilgi beklediğimizden çok fazla oldu. Duyurunun üzerinden 24 saat geçmeden 531 kez 64bit sürümü, 1088 kez de 32bit sürümü indirildi. Bonobo neredeyse tüm Pardus araçlarını içerdiği gibi masaüstü ortamı olarak da LXDE ile birlikte geliyor. Bu bir günlük sürede nette gördüğüm bir kaç soruyu topluca buradan cevaplayayım:

• Neden masaüstü Gnome değil? Çünkü Gnome bu projenin büyük işi ve onu 3 serisiyle birlikte sunmak istiyoruz. Tüm Pardus teknolojileri hazır olduğunda ve Gnome3 çıktığında Pardus kullanıcıları sadece Gnome'lu bir Pardus da kullanabilecekler.
• Neden Bonobo bu kadar büyük boyutlu? KDE'li Pardus ile LXDE'li Pardus arasıdaki tek farkın masaüstü ortamları olmasına dikkat ettik. 2011 kurulum cd'sinden çıkan ve KDE paketi olmayan her şeyi dvd'ye almaya çalıştık. Bu sürümün kullanılabilir olmasını istediğimiz için kullanıcıların mutlaka ihtiyacı olan ama birer KDE paketi olan programların yerine muadillerini de aldık dvd'ye. Hal böyle olunca boyut büyüdü.
• Karşılaştığımız hataları nereye bildirebiliriz? Henüz ÇoMaK ürünleri resmi olarak Pardus ürünü sayılmadığından bugzilla'ya hata kaydı açılamıyor. Bunun yerine comak listesine yazabilirsiniz, blog'a yorum bırakabilirsiniz. Her ne kadar netteki forumlara, haber sitelerine bakmaya çalışsak da hepsine yetişemeyeceğimizi hesaba katarak listeye yazarsanız en iyisini yapmış olursunuz.
• Sırada ne var? Proje takvimimizdeki ilk iki adımdan sonra 19 Haziran'a kadar başka aşama yok gibi duruyor ama çok kısa sürede, 1 ay içinde, enlightenment, xfce ve fluxbox içeren sürümler hazırlayacağız. Ben bir kaç gün içinde bir enlightenment sürümü bekliyorum doğrusu ;)

Bir sonraki sürüm daha iyi olacak.

ÇoMaK proje takvimi

Pardus Çoklu Masaüstü Kurulumu Projesinde bir takvim üzerinden gidebileceğimiz bir aşamaya geldik. Çalışanlar öğrenci olduklarından, sınav takvimleri, şubat tatili, Akademik Bilişim gibi çalışmaya ara verilecek dönemleri de dikkate aldık. Mümkün olduğunca uymaya çalışacağımız takvimimiz şöyle:

• 27 Ocak 2011: Pardus 2011'in KDE harici bir masaüstü ortamıyla kurulumunu yapabilen bir Pardus 2011 sürümü (BETA).
• 14 Şubat 2011: KDE içermeyen ve Pardus teknolojilerinin düzgün çalıştığı bir Pardus 2011 sürümü (BETA).
• 19 Haziran 2011: gnome, enlightenment, xfce, lxde ve fluxbox masaüstleriyle kurulabilen ve tüm Pardus teknolojilerinin KDE'deki gibi çalıştığı bir Pardus 2011 sürümü.

Proje ile hedefimiz Pardus'un 2012 sürümüne yaptığımız çalışmaların eklenmesi olduğundan çalışmalar için bir son tarih vermek imkanı yok elbette.

Artık bunu herkese söylediğimize göre daha fazla çalışmak lazım arkadaşlar ;)

İlk ÇoMaK toplantısı Gebze'de yapıldı

Geçen yıl olduğu gibi bu yıl da üzerinde çalışacağımız proje belli olduktan sonra bir süre ön hazırlıklarımızı yaptık ve ardından Pardus ekibiyle ilk toplantımızı yaptık. Yapılan bu ilk toplantının ne kadar işe yaradığını geçen yıldan bildiğimden yolculuk için hiç de uygun olmamama rağmen 13 kişilik bir ekiple Gebzeye gittik. Aydan, Merve ve Özge bloglarında yazmışlar ama ben de bir kaç notumu yazayım istiyorum:

• Burak Çalışkan toplantıya katılamadı.
• Pardus ekibinden arkadaşları, öğrencilerimi ve ekibe yeni katılan geliştiricileri görmek güzeldi.
• Benim çocuklar geçen yıl olduğu gibi pek suskundular ;)
• Çalışmalarda ekibin paketlemeyle ilgilenecekler ve Pardus teknolojileriyle ilgilenecekler olarak ikiye ayrılmasının iyi olacağına karar verdik. Elbette herkes diğerlerinin yaptığı işi de öğrenmek durumunda olacak ama bu ayrım da çalışmalara hız katacak.
• KDE dışındaki masaüstlerinde Pardus teknolojilerinin çalışabilmesi için KDE bağımlılıklarından arındırılıp Qt ile yazılmalarına karar verdik. Yapacağımız çalışmalar daha sonra GTK ile çalışma yapılmasına da olanak sağlayacak. Neden Qt? sorusunun cevabını daha ayrıntılı yazacağız.
• Projenin ilk ürünlerinden birinin KDE'den başka bir masaüstüyle kurulabilen bir Pardus olması yine alınan kararlardan biri oldu.
• Pardus ekibi projeyle ilgili bir liste açtı. Projeyle ilgili bütün yazışmalar buradan takip edilebilecek.
• Önümüzdeki hafta başında bir proje takvimi duyurmayı umut ediyoruz.
• Sağlık problemlerim nedeniyle ben Cuma akşam Çanakkale'ye geri döndüm ama İstanbul'da kalan büyük çoğunluk Cumartesi günü Artistanbul ofisini ziyaret etti. Benim de merak ettiğim bir röportaj yapılmış kendileriyle. Önümüzdeki hafta Ajans Pardus'ta dinleyeceğiz artık.
  

Pardus'ta Masaüstleri ne durumda?

ÇoMaK hakkında ilk duyuruyu yaptıktan sonra masaüstü ortamlarının Pardus'taki mevcut durumlarını çıkarmakta fayda var diye düşünüyorum. Aşağıda her birine ayrı ayrı bakıldığında tümünün bir şekilde Pardus'ta kullanılabildiği görülecek. Zaten bu proje ile hedeflenen masaüstü ortamlarının paketlenmesinden çok (elbette gerektiği durumlarda o da yapılacak ama) Pardus teknolojilerinin KDE dışındaki masaüstü ortamlarında da verimli bir şekilde kullanılabilmesi. Şimdi bakalım hangi masaüstü ortamında neredeyiz.

Pardus ilk sürümünden itibaren bir KDE dağıtımı olduğundan KDE'nin Pardus üzerinde oldukça başarılı çalıştığı söylenebilir. En iyi KDE4 dağıtımı olduğu yönündeki yazıları siz de okumuşsunuzdur. KDE paketleri son sürümde tutuluyor, sıkça güncelleniyor. Pardus teknolojileri sıkça KDE araç ve kitaplıklarını kullanıyor. Geliştiricilerden Gökçen Eraslan ve Gökmen Göksel aynı zamanda KDE geliştiricisi. Tam zamanlı Pardus geliştiricisi olarak çalışanlar arasında neredeyse her dönem KDE geliştiricisi olanlar bulunması Pardus'un çok başarılı bir KDE dağıtımı olmasında önemli bir etken.

En fazla tercih edilen iki büyük masaüstünden biri olan Gnome için Pardus paketleri depolarda bulunmuyor olmasına rağmen özgür yazılımın güzel taraflarından biri olarak gönüllüler tarafından bağımsız olarak paketleniyor ve kullanılıyor. Dönem dönem farklı kişi ve gruplar tarafından başlatılan Pardus üzerinde Gnome çalıştırma projelerinden en uzun soluklu olanlı bir Pardus geliştiricisi olan Burak Çalışkan'ın tek başına sürdürdüğü projedir. Gnome masaüstü ortamı depolarda bulunmasa bile bir çok Gnome/GTK kitaplığı ve aracı depolarda mevcut.

Enlightenment Pardus'un KDE'den sonra kararlı depolarına aldığı ikinci masaüstü ortamıdır. H. İbrahim Güngör tarafından paketlenen Enlightenment çok hızlı ve hafif olduğu için cep telefonu gibi mobil cihazlarda dahi kullanılabilmektedir. Bir çok büyük Linux dağıtımında paketleri bulunuyor.

Son derece sadece ve hızlı bir masaüstü ortamı olan XFCE Pardus Katkı deposunda bulunuyor. Paketlerin önemli bir kısmı Gökmen Görgen, kalanı ise Mete Bilgin tarafından sürdürülüyor. Kurulup kullanılabilmesi için katkı deposunu paket yöneticisine eklenmesi yeterli.

LXDE de pek çok seveni bulunan masaüstü ortamlarından biri. Cihan Okyay tarafından katkı deposuna kısıtlı sayıda paketi alınmış olan LXDE'nin diğer bileşenleri review sürecini bekliyorlar. LXDE bileşeninin bakıcılığını ben yapıyorum. Kurulup kullanılabilmesi için katkı deposunu paket yöneticisine eklenmesi yeterli.

Fluxbox, Pardus Katkı deposunda bulunan son pencere yöneticisi. Kısıtlı donanım kaynağı olan bilgisayarlarda kullanılabilecek Fluxbox'ın yeni bakıcısı Mesutcan Kurt. Kurulup kullanılabilmesi için katkı deposunu paket yöneticisine eklenmesi yeterli.

Pardus Çoklu Masaüstü Kurulumu (ÇoMaK) Projesi

Bu yılın projesi: ÇoMaK (ÇOklu MAsaüstü Kurulumu)

Malumunuz olduğu üzere Pardus masaüstü ortamı olarak KDE ile birlikte geliyor. Kendi geliştirdiği teknolojiler de büyük oranda KDE'ye bağımlı. Bir dağıtımı diğerlerinden ayıran özelliklerin başında dağıtımın geliştirdiği teknolojiler geldiğinden Pardus üzerinde diğer masaüstlerinin kurulup çalıştırılabilir olması kullanıcılar için yeterli olmamaktadır.

KDE masaüstü ortamı Linux kullanıcıları arasında oldukça yaygın olarak kullanılsa bile gerek beğenilere, gerekse daha az fonksiyonel olmalarına rağmen daha az donanım kaynağı gerektirdikleri için tercih edilen başka masaüstleri de bulunmaktadır. Gnome, Enlightenment, Xfce, fluxbox ve LXDE masaüstü ortamları hali hazırda resmi veya gayrı resmi depoları kullanarak Pardus üzerine kurulabiliyor olmalarına rağmen Pardus'un geliştirdiği teknolojileri kurmak için bu masaüstlerinin yanında çok fazla bağımlılık kurulması gerekmektedir. İlave paketlerin kurulması çoğu durumda kullanılan masaüstünü amacından uzaklaştırmakta, bazı durumlarda ise KDE için çalışan özellikler diğer masaüstlerinde çalışmamaktadır.

ÇoMaK Pardus'un KDE haricindeki masaüstleri ile de KDE ile birlikte çalıştığı gibi çalışmasını sağlamayı hedeflemektedir. Bunun için Pardus depolarında olmayan masaüstlerini depoya almak ve Pardus teknolojilerini KDE bağımsız hale getirmek gerekiyor. Yapılacak çok iş olduğunun farkındayız ama çalışacak ekip de geçen yıla göre hayli kalabalık.

Geçen yıl üzerinde çalıştığımız 64bit projesinden aldığımız cesaretle bu yıl da ÇoMaK projesini yapalım dediğimizde Pardus ekibinden geçen yıl olduğu gibi olumlu cevap alınca çalışmaya başladık bile. Çomak da bir yıl sürmesini planladığımız bir proje olarak TÜBİTAK ve ÇOMÜ arasında bir protokole bağlanarak sürdürülecek ve sonuçlarının Pardus'a dahil edilmesi hedeflenecek.

Projede çalışacak Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi tayfası:

• Kaan Özdinçer (Bilgisayar Mühendisi)
• Aydan Taşdemir (4. sınıf öğrencisi)
• Merve Yüzbaşıoğlu (4. sınıf öğrencisi)
• Mehmet Zahit Şamat (4. sınıf öğrencisi)
• M. Sertaç Türkel (4. sınıf öğrencisi)
• Gökhan Akgün (4. sınıf öğrencisi)
• Özge Barbaros (4. sınıf öğrencisi)
• Tayfur Yılmaz (4. sınıf öğrencisi)
• Alper Tekinalp (4. sınıf öğrencisi)
• Orçun Avşar (4. sınıf öğrencisi)
• Engin Manap (3. sınıf öğrencisi)
• Mesutcan Kurt (3. sınıf öğrencisi)
• Mehtap Gündoğan (2. sınıf öğrencisi)

Uzun süredir Pardus üzerinde GNOME paketlemesini yapan Burak Çalışkan da ekibin bir elemanı. Geçen yıl 64bit projesinde Ozan Çağlayan'ın yaptığı koordinatörlük görevini bu projede Onur Küçük yapacak. Manager ailesinin yazarı Gökmen Göksel de çokça danışabileceğimiz kadar yakınımızda olacak.

Kısa bir süre sonra bir proje takvimiyle görüşmek üzere...